Stichting Sobibor werd in 1999 opgericht door Jules Schelvis, overlevende van het vernietigingskamp Sobibor. De stichting wordt voornamelijk gesteund door nabestaanden, vrienden en degenen die zich bij Sobibor betrokken voelen. Haar doel is ervoor te ijveren dat de herinnering aan dit vernietigingskamp blijft voortbestaan, een kamp waar 34.313 Joden vanuit Nederland door vergassing zijn vermoord. Meer informatie.
Brieven en kaarten uit getto’s en nazi-kampen op tentoonstelling ‘Post uit de vergetelheid’
31 oktober - 31 januari in de ontmoetingskerk Zuidwolde, Hoofdstraat 147.
18 maart - 12 juni in Rijssens Museum Kasteellaan 1b te Rijssen, tel. 0548-514261.
Aan de hand van authentieke brieven en kaarten wordt ingegaan op de geschiedenis van een aantal Joodse getto’s en nazi-kampen in de Tweede Wereldoorlog. Ook wordt met poststukken de nazi-propaganda belicht.
In het voorjaar verschijnt het boek ‘Post uit de Vergetelheid’ bij Uitgeverij Compaan.
Voor zowel het boek als de tentoonstelling zijn wij nog op zoek naar een poststuk van concentratiekamp Bergen-Belsen.
info@stichtingsobibor.nl
Naar de persmap | Naar Verslag uit München.
Zie ook: de website van het advocatenteam en het weblog van mede-aanklager Rob Fransman.
On January 19, it was Thomas Blatt’s turn to testify. As an adolescent he had arrived in Sobibor April 28, 1943, with his parents and brother. He has had to struggle all his life with saying goodbye to his mother. His last words blamed his mother with giving him only half the milk. His mother had replied: Is that all you can think of at a moment like this?” He never saw them again.
Blatt reported the daily events in Sobibor and the court asked many questions about the lay-out of the camp and his experiences with the commanders, guards and SS police. For Blatt the interrogations were visibly strenuous, and he had to leave some questions unanswered. He frankly admitted this, and he explained he was just a fifteen-year-old trying to survive.
January 20, 2010. On the second day, Blatt’s witness examination was continued. This took the larger part of the day.
In the course of the afternoon Blatt was given the opportunity to report his story on the Sobibor Rebellion.
On the third day, January 21, Philip Bialowitz took the stand. He elaborated on the transports that came in from the Netherlands
To the pressfolder
Den 19. Januar 2010 2010, erschien der Zeuge Thomas Blatt im Gerichtssaal. Als er am 28. April 1943 mit seinen Eltern und seinem Bruder in Sobibor ankam, war er noch fast ein Knabe. Sein ganzes Leben hat er mit seinen Abschiedsworten an die Mutter gerungen. In den letzten Worten warf er ihr vor, sie habe ihm nur die Hälfte der Milch gegeben. Seine Mutter wiederum sagte ihm: ‘Daran denkst in einem Moment, wie dieser?’ Seine Eltern und seinen jüngeren Bruder sah Blatt nie wieder. Der Zeuge Blatt berichtete über den Alltag in Sobibor und es wurden ihm vor Gericht viele Fragen gestellt über die Einrichtung des Lagers, seine Erfahrungen mit Kapos, Wachmännern und Angehörigen der SS. Es war ihm anzusehen, dass die Befragung ihn anstrengte. Er verheimlichte nicht, dass er so manche Frage nicht beantworten konnte. Er sei ja als erst Fünfzehnjähriger nach Sobibor gekommen, so lautete seine Erklärung. Und für ihn ginge es damals in erster Linie ums blosse Überleben.
Den 20. Januar. Am zweiten Sitzungstag wurde die Anhörung des Zeugen
Thomas Blatt fortgesetzt. Im Laufe des Nachmittags nutzte er die
Gelegenheit, über den Aufstand in Sobibor zu berichten.
Nach dem Pressefaltblatt
Voor een verslag van de laatste stand van zaken in het proces zie ook de weblog van mede-aanklager Rob Fransman.
19 januari 2010 was het de beurt aan Thomas Blatt om zijn getuigenis af te leggen. Hij was een puber toen hij samen met zijn ouders en broertje in Sobibor aankwam op 28 april 1943. Zijn hele leven heeft hij moeten worstelen met de afscheidswoorden die hij daar tegen zijn moeder sprak. Zijn laatste woorden waren een verwijt, omdat zij hem maar de helft van de melk gegeven had. Zijn moeder reageerde daarop met de woorden: ‘is dat het waar jij aan denkt op een moment als dit?’ Hij heeft zijn ouders en broertje nooit meer gezien.
Blatt vertelde over de dagelijkse gang van zaken in Sobibor en de rechtbank stelde hem veel vragen over de indeling van het kamp en wat zijn ervaringen waren met kapo’s, Wachmänner en SS’ers. Voor Blatt was deze ondervraging zichtbaar inspannend, hij moest op een aantal vragen het antwoord schuldig blijven. Hij gaf dat ruiterlijk toe en verklaarde dat hij bij aankomst in Sobibor een jongen was van 15,5 jaar die alleen maar bezig was met overleven.
20 januari 2010. De tweede dag werd het getuigenverhoor van Blatt voortgezet. Dit nam het grootste deel van de dag in beslag. In de loop van de middag kreeg hij de gelegenheid zijn verhaal over de opstand te doen.
21 januari, de derde dag, getuigde Philip Bialowitz. Hij ging verder in op de transporten die uit Nederland kwamen.
De laatste zittingsdag van 2009 verliep weer met indrukwekkende verklaringen. Dit keer van Rudi Westerveld en Rob Fransman die op het laatste ogenblik München wisten te bereiken.
De getuigenverklaring van Jules Schelvis, die daarop volgde, vulde een deel van de ochtend en de hele middag, met een enkele onderbreking. De in zijn verhaal opgeroepen beelden werden hem zelf teveel; hij zei daarbij “Ik heb dingen gezien die zijn zo verschrikkelijk, die kan ik niet vertellen”. Dat ging over Radon, Majdanek, Alter Flughaven waar mensen op de meest gruwelijke manieren werden omgebracht.
Schelvis vertelde uitvoerig hoe het toeging vanaf dat hij en zijn vrouw van huis gehaald werden, hoe de toestanden in de barakken in Westerbork was, hoe het eten was. Hij had ‘Westerborklijsten’ bij zich die geprojecteerd werden op de muur. Vervolgens werd aandacht besteed aan de trein naar Sobibor. Er werd uitdrukkelijk gevraagd hoe het toeging in de trein en of er mensen onderweg overleden waren. Jules vertelde dat hij alleen kon zeggen dat er in zijn wagon niemand was overleden.
De heer Maull, een van de verdedigers, vroeg door waarom hij niet kon vertellen over de aanwezige lorriebaan. Of hij wist of deze bedekt was of dat hij wellicht niet had gekeken. Hoe het kon dat Schelvis de lorriebaan niet gezien heeft. Hierop antwoordde Jules Schelvis, onder hilariteit van de aanwezigen: “Ik kan niets vertellen over iets wat ik niet gezien heb.”
Op het moment dat de plattegrond van Sobibor op de muur werd geprojecteerd toonde ook Demjanjuk belangstelling.
Het was een verhelderende getuigenis en iedereen die aanwezig was kon stap voor stap de tocht van Jules Schelvis door de kampen volgen.
Verslag van Rozette Kats opgetekend door Mirjam Huffener
maandag 21 december.
Vandaag zijn in totaal 7 Nebenkläger gehoord
Tien van de veertien Nederlandse mede-aanklagers kwamen ondanks de barre weersomstandigheden, na urenlang oponthoud in Nederland zondag toch aan in München. Een paar mensen zijn ‘overgeboekt’ naar de maandagochtend.
Ook de vlucht van Rozette Kats en Jetje Manheim van Stichting Sobibor was geannuleerd. Zij kwamen op tijd voor de middagsessie. Lees verder »
Op deze website kijkt en luistert u naar dertien interviews met overlevenden van Sobibor. Soms emotioneel, soms afstandelijk vertellen zij over hun door de oorlog verstoorde leven, de mensonterende omstandigheden in het kamp, hun ontsnapping en hun leven na de oorlog. De leider van de opstand vertelt gedetailleerd over de voorbereiding en uitvoering van de massale uitbraak.
interviews met overlevenden en ‘Nebenkläger’
In Sobibor zijn 170.000 Joden vermoord. Uit Nederland werden 34.313 Joden naar Sobibor getransporteerd. Zij lieten weinig getuigenissen na, vooral omdat zo weinigen dit vernietigingskamp overleefd hebben. Sobibor heeft op velen van wie dierbaren vermoord zijn blijvend sporen achtergelaten, ook als ze nadien met succes in staat waren een nieuw bestaan op te bouwen. Over zowel overlevenden als over deze nabestaanden gaat het project Late Gevolgen van Sobibor.
Centraal staat de getuigenis van zes tot acht overlevenden die in Nederland, de Verenigde Staten, Duitsland, Israël, en verspreid in een aantal landen van Oost-Europa leven.
Deze getuigenissen gaan verder dan het vertellen over het kamp; het worden levensgeschiedenissen. Lees verder »
Maandag 13 juli vonden de opnamen plaats voor het IKON-programma Spraakmakende Zaken, dat op dinsdag 14 juli werd uitgezonden op Nederland 2 (21.20 – 22.00 uur) In dit programma praat Paul Rosenmöller met Jules Schelvis over zijn rol als mede-aanklager (Nebenkläger) in het a.s. proces tegen Iwan Demjanjuk in München. Ook Abram de Swaan, als voorzitter van de Begeleidingsgroep van de Nebenkläger, werd ondervraagd over het belang van dit proces.
Iedereen die een ouder, broer, zuster, kind of echtgenoot/echtgenote verloren heeft in Sobibor gedurende de tijd dat Iwan Demjajuk daar dienst deed (van april t/m september 1943) en mede-aanklager wil worden kan zich daarvoor bij de Stichting Sobibor aanmelden. In dat geval geven wij uw gegevens door aan het team van Duitse advocaten, dat u als mede-aanklager zal gaan begeleiden tijdens deze rechtszaak.
Meer informatie en oudere interviews zie hier.
De vergeten vernietigingskampen van de Holocaust
Ook dit jaar wordt er weer een educatiereis naar Polen georganiseerd.
De reis zal plaatsvinden van vrijdag 2 tot en met zaterdag 10 oktober. Lees verder »
De toenemende vraag naar een herdenkingsreis naar Sobibor deed de Stichting besluiten tezamen met Bildungswerk Stanislaw Hantz, met wie wij de jaarlijkse educatiereis uitvoeren, een herdenkingsreis te organiseren. Deze reis laten wij samenvallen met Holocaust Memorial Day in Polen op 19 april, de dag waarop in Polen de opstand in het getto van Warschau herdacht wordt.
In 2010 zal de herdenkingsreis plaatsvinden van zaterdag 17 tot en met dinsdag 20 april.
Afgelopen jaar bezocht Jet Bussemaker, staatssecretaris ministerie VWS, in dezelfde week met een delegatie het voormalige kamp. Zij werd rondgeleid door Jetje Manheim (voorzitter) en Frank van der Elst (secretaris). Een impressie hiervan is te vinden op haar weblog.
Luister naar het interview dat Jules Schelvis begin april gaf voor de Wereldomroep.
Of kijk naar deze uitzending van 8 april j.l. in Netwerk. Het interview begint na 9.50 minuten.
Ook “Een Vandaag” besteedde aandacht. Deze uitzending vond plaats op 6 mei j.l.
Bedenkingen van Max Pam vindt u hier. Zie ook het artikel van prof. dr. Johannes Houwink ten Cate in Trouw van 12 mei.
Via Stichting Sobibor zijn meerdere nabestaanden gevonden, die in het komende proces tegen Iwan Demjanjuk als Nebenkläger (mede aanklager) kunnen en willen optreden. De groep Nederlandse Nebenkläger kan gedurende het hele traject rekenen op de expertise en steun van een Begeleidingsgroep van deskundigen van de UvA, die is gevormd om de betrokkenen indien nodig zo goed mogelijk bij te staan. De voorzitter is em.prof.dr. Abram de Swaan. Als secretaris treedt op prof.dr. Johannes Houwink ten Cate.
Meer actuele informatie
Meer actuele informatie kunt u vinden bij het Centrum voor Holocaust en Genocedestudies.
Jules Schelvis en Johannes Houwink ten Cate waren te zien in Netwerk van 12 mei.
Twee andere leden van de Begeleidingsgroep, Prof. dr. Abram de Swaan en prof. dr. Selma Leydesdorff gaven een interview in Met het oog op Morgen.
Een Vandaag van 11-11-2009.
Contact
info@stichtingsobibor.nl
Het Staatsanwaltschaft in München heeft op 11 maart een arrestatiebevel uitgevaardigd voor John Demjanjuk. Duitsland zal de VS verzoeken om uitlevering van de man die ervan wordt verdacht bewaker te zijn geweest in het vernietigingskamp Sobibor. In de aanklacht zijn de 29.000 Joden uit Nederland opgenomen die in Sobibor zijn omgebracht in de periode dat Demjanjuk in Sobibor was. Het betreft de mensen die op de transporten uit Westerbork gingen tussen 30 maart en 20 juli 1943.
Voor meer actuele informatie verwijzen wij naar het Centrum voor Holocaust en Genocedestudies.
Lees verder »
Van donderdag 16 t/m zondag 19 april 2009 organiseert de Stichting Sobibor voor de derde keer een herdenkingsreis naar Sobibor.
Deze reis is in de eerste plaats bedoeld voor mensen die een steen lieten plaatsen aan de Gedenklaan, maar ook voor degenen die daar familieleden of vrienden willen herdenken, en voor mensen die om andere redenen geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van Sobibor.
Het programma ziet er in grote lijnen als volgt uit:
Donderdag vliegen wij van Amsterdam naar Warschau, waar een bus voor ons klaar staat om ons naar ons hotel in Chelm te brengen. De bus blijft ons de hele reis ter beschikking staan. Lees verder »
26 januari 2009. Voorlezen fragmenten uit persoonlijke documenten
Op 27 januari 2009 is het 64 jaar geleden dat het vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. Wereldwijd wordt op die dag, Holocaust Memorial Day, de moord op 6 miljoen Joden en Sinti en Roma herdacht. Van hen kwamen er 102.000 uit Nederland. Lees verder »
In het kader van 65 jaar opstand in Sobibor vonden er vorige week twee bijeenkomsten plaats.
Op maandagavond 13 oktober 2008 werd in Herinneringscentrum Kamp Westerbork de officiële opening verricht van de tentoonstelling Westerbork – Sobibor. Deze tentoonstelling bestaat uit een reizende expositie waarin een maquette van het kamp centraal staat. De maquette wordt toegelicht en uitgediept aan de hand van foto- en tekstbanieren en koffers met brieven en ander beeldbepalend materiaal.
De expositie Westerbork - Sobibor is met name toepasbaar voor gebruik bij lezingen door de Stichting Sobibor en overlevenden die als gastspreker optreden. Door plaatsing op scholen, in bibliotheken of andere publieke ruimten zal het verhaal van Sobibor een bredere bekendheid krijgen. Lees verder »
23 september 2008. Vandaag is door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bekend gemaakt, dat het voormalige vernietigingskamp Sobibor met financiële steun van Polen, Israël, Slowakije en Nederland heringericht zal worden.
Deze herinrichting omvat onder meer een herdenkingsplaats en een museum.
Bij de afronding van deze herinrichting in 2013 krijgt Sobibor de status van Pools staatsmuseum.
De Stichting Sobibor is de afgelopen tijd door het ministerie van VWS op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen die aan dit besluit vooraf gingen. Ons is toegezegd dat wij ook in het vervolgtraject een bijdrage zullen leveren door onze verlangens met VWS te delen.
Het behoud van de Gedenklaan is daarbij voor ons van het grootste belang. Lees verder »